Niezawodny sprzęt to podstawa matury z informatyki
Matura z informatyki na poziomie rozszerzonym to egzamin, w którym rozwiązujesz zadania przy pomocy komputera - piszesz kod, pracujesz w arkuszu kalkulacyjnym, pobierasz informacje z bazy danych. Sprzęt nie jest tu dodatkiem - od niego zależy Twój wynik maturalny.
Matura z informatyki jest jedynym egzaminem maturalnym pisanym przy pomocy komputera. Wyjątkiem są osoby z dostosowaniami (np. przy niepełnosprawności ruchowej), które przy komputerze zapisują odpowiedzi także na innych przedmiotach. To dlatego CKE opisała osobne procedury techniczne na wypadek awarii.
Prawo do korzystania z komputera, aby zapisywać odpowiedzi podczas egzaminu maturalnego, ma zdający: 1) niepełnosprawny ruchowo, który posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania lub 2) posiadający takie zalecenie zawarte w opinii wydanej przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną, lub 3) posiadający zaświadczenie lekarskie ze wskazaniem takiego dostosowania, pod warunkiem że jest/był wdrożony do pracy z komputerem w procesie kształcenia.
Na jakim komputerze zdajesz maturę z informatyki?
Nie zakładaj z góry, że usiądziesz w swojej szkolnej pracowni na tym samym stanowisku komputerowym, co na lekcjach informatyki. W jednych placówkach będzie to dedykowane stanowisko przygotowane na maturę z informatyki, w innych - jeden z komputerów, na których ćwiczysz na zajęciach. Bywa też tak, że szkoła nie ma własnej pracowni albo ma za mało stanowisk - wtedy zdający kierowany jest do innej szkoły lub na pobliską uczelnię, ale na tych samych zasadach proceduralnych.
Jeżeli nie wiesz, gdzie będziesz zdawać, skieruj to pytanie do administratora pracowni informatycznej w swojej szkole, do wychowawcy lub do dyrekcji - każda z tych stron powinna pomóc Ci w odpowiedzi. Gdy zdający piszą egzamin poza szkołą, jest to organizowane z wyprzedzeniem. Dyrekcja wie o zamiarze zdawania informatyki już na etapie deklaracji maturalnej - wstępną składasz w pierwszej połowie ostatniej klasy, a ostateczną zatwierdza się w lutym przed maturą. Jest więc czas, by przygotować pracownię albo zawnioskować do uczelni o stanowiska, gdyby zdających okazało się więcej, niż szkoła ma miejsc.
Dla Ciebie liczy się jedno: niezależnie od miejsca konfiguracja stanowiska musi pasować do oprogramowania, które zadeklarowałeś. Za przygotowanie stanowiska pod Twoją listę programów odpowiada administrator pracowni informatycznej - Ty samodzielnie niczego nie konfigurujesz ani nie instalujesz. Zgodnie z procedurą wszystko ma być gotowe, zanim usiądziesz do egzaminu.
Konfiguracja każdego komputera dla zdającego musi spełniać wymagania dotyczące środowiska komputerowego, języka programowania i programów użytkowych, którymi dysponuje szkoła, a które zostały wybrane przez danego zdającego z listy ogłoszonej przez dyrektora CKE w komunikacie o egzaminie z informatyki. […]
Kto przygotowuje sprzęt na maturę z informatyki?
Za przygotowanie pracowni, sprzętu i oprogramowania odpowiada operator pracowni informatycznej (potocznie administrator lub opiekun pracowni). Konfiguruje stanowiska, konta, nośniki, stanowiska zapasowe i sprawdza nagrywanie płyt na komputerze operacyjnym - zgodnie z procedurą najpóźniej dwa dni przed egzaminem.
Od uczniów często słyszymy jednak, że dzieje się to dopiero dzień przed egzaminem albo dopiero wtedy, gdy zdający przy sprawdzaniu stanowiska wytknie, że czegoś brakuje. To prokrastynacja administratora pracowni, która odbija się stresem na zdającym - a dodatkowego stresu w tym dniu naprawdę nie potrzebujesz.
Twoja rola techniczna jest inna. W dzień przed egzaminem administrator pracowni informatycznej wyznacza godzinę sprawdzenia komputerów przygotowanych do matury z informatyki (wyznacza ją dowolnie, m.in. ze względu na możliwe kolizje z innymi egzaminami). W tym dniu jesteś odpowiedzialny za sprawdzenie swojego stanowiska - lista rzeczy do weryfikacji jest naprawdę obszerna, to kilkadziesiąt punktów. Po sprawdzeniu otrzymujesz do podpisania załącznik 19a, w którym potwierdzasz, że sprawdziłeś sprzęt i że jest on gotowy do Twojej matury. Nie instalujesz programów, nie podmieniasz klawiatury i nie naprawiasz awarii w trakcie egzaminu - to zadania operatora pracowni informatycznej.
Operator pracowni informatycznej jest odpowiedzialny za zgodne z procedurami, prawidłowe przygotowanie pracowni, sprawny przebieg egzaminu od strony technicznej (w Formule 2023, a w przypadku egzaminu w Formule 2015 - Części II egzaminu), oraz zarchiwizowanie prac przeznaczonych do oceny.
Najpóźniej dwa dni przed terminem egzaminu maturalnego z informatyki operator pracowni informatycznej przygotowuje sprzęt komputerowy i oprogramowanie w pracowni w celu sprawnego przeprowadzenia egzaminu […]
Czy możesz przynieść własny sprzęt na maturę z informatyki?
Nie. Nie wnosisz własnego komputera, klawiatury ani innych podzespołów. Nie możesz też żądać od operatora podłączenia sprzętu z zewnątrz - możliwa jest co najwyżej wymiana na zestaw, który już jest w szkole.
Rozumiem pokusę własnej klawiatury - ale egzamin ma dać równe szanse. Prywatny sprzęt mógłby mieć ukrytą pamięć z gotowymi plikami pomocniczymi, a stanowisko szkolne jest sprawdzane według tej samej procedury dla każdego zdającego. Stąd zakaz wnoszenia podzespołów, które nie są własnością szkoły.
Zdający nie może samodzielnie wymieniać elementów i podzespołów wchodzących w skład zestawu komputerowego oraz przyłączać dodatkowych; nie może również wymagać podjęcia takich działań przez operatora pracowni informatycznej.
Zdający nie może samodzielnie instalować, a także żądać zainstalowania przez operatora pracowni informatycznej dodatkowego oprogramowania, w tym dodatkowych modułów dla środowisk programowania, na komputerze przydzielonym mu do egzaminu.
Więcej o własnym sprzęcie i wyjątkach przeczytasz w osobnym artykule: Własny sprzęt na maturze z informatyki.
A nawet gdyby ktoś przymknął na to oko, inny zdający - któremu egzamin nie poszedł - może zgłosić, że w Twojej szkole takie możliwości istniały. Wtedy egzamin może zostać unieważniony całej szkole, co wymusza dodatkową poprawkę w innym terminie. Dlatego zastosuj się do tego, co opisują informatory dotyczące poprawnego przeprowadzenia egzaminu maturalnego z informatyki.
Zabezpieczenie przed awarią: sprawdzenie dzień przed egzaminem i załącznik 19a
W dzień przed egzaminem masz jedną godzinę zegarową na sprawdzenie komputera i wybranego oprogramowania - w obecności operatora pracowni i członka zespołu nadzorującego. Jeśli wykryjesz jakąkolwiek wadę, zgłaszasz ją operatorowi pracowni - to on instaluje oprogramowanie i naprawia sprzęt. Uwaga: operator nie może odpowiedzieć „zrób to sam”.
Spotkaliśmy się w jednej ze szkół z niemiłym tekstem rzuconym uczniowi w dzień przed egzaminem: „Jak to nie umie pan tego naprawić, skoro będzie pan zdawał maturę z informatyki?”. Żeby takie sytuacje nie miały miejsca, musisz znać swoje prawa i obowiązki. Twoim prawem jest otrzymać sprawny sprzęt na maturę z informatyki - który następnie sprawdzasz i podpisem potwierdzasz, że to zrobiłeś.
Na koniec podpisujesz załącznik 19a - oświadczenie, że sprzęt działa i nie wnosisz zastrzeżeń. Po tym podpisie w dniu egzaminu trudno będzie argumentować, że stanowisko „nie było przygotowane”. Dlatego potraktuj tę godzinę poważnie - chroni ona i Ciebie, i całą procedurę.
W przeddzień egzaminu zdający sprawdza, w ciągu jednej godziny, poprawność działania komputera, na którym będzie zdawał egzamin, i wybranego przez siebie oprogramowania. Sprawdzanie to odbywa się w obecności operatora pracowni informatycznej (por. pkt 11.4.) oraz członka zespołu nadzorującego, w czasie wyznaczonym przez przewodniczącego zespołu egzaminacyjnego (dyrektora szkoły). Fakt sprawdzenia komputera i oprogramowania zdający potwierdza podpisem na stosownym oświadczeniu (załącznik 19a).
Oświadczam, że sprawdziłam(łem) poprawność działania komputera i zainstalowanego na nim oprogramowania, na którym będę zdawała/zdawał egzamin maturalny z informatyki i nie wnoszę zastrzeżeń.
Awaria w trakcie egzaminu - krok po kroku
Gdy wykryjesz jakikolwiek defekt, działasz według prostego schematu. Im szybciej zgłosisz problem, tym krótsza przerwa - i tym lepiej dla Ciebie:
- Zgłoś natychmiast - podnieś rękę i poinformuj zespół nadzorujący. Nie restartuj komputera sam, nie szukaj rozwiązania w ciszy. Powiedz, że według procedury maturalnej prawdopodobnie wystąpiła awaria, i poproś o liczenie czasu od jej zgłoszenia, aby doliczyć go na koniec egzaminu.
- Operator usuwa usterkę albo udostępnia komputer zapasowy - to nie Twoja rola.
- Liczy się czas od zgłoszenia - od tego momentu zaczyna się przerwa w pracy.
- Granica 5 minut - jeśli naprawa się nie uda, przechodzisz na stanowisko zapasowe z takim samym oprogramowaniem.
- Wczytujesz pracę z pendrive'a - ostatnią zapisaną wersję folderu PESEL i pracujesz dalej.
- Odzyskujesz czas - dostajesz tyle dodatkowych minut, ile trwała przerwa od zgłoszenia do ponownego podjęcia pracy.
W przypadku awarii komputera zdający natychmiast informuje o tym zespół nadzorujący. Jeśli próba usunięcia awarii nie powiedzie się w ciągu 5 minut, zdający jest kierowany do zapasowego stanowiska komputerowego w sali egzaminacyjnej (wyposażonego w takie samo oprogramowanie). W sytuacji opisanej wyżej zdający otrzymuje tyle dodatkowego czasu, ile trwała przerwa w pracy (czas od zgłoszenia awarii do momentu ponownego podjęcia pracy).
[…] [Operator pracowni informatycznej] w przypadku ewentualnej awarii komputera zdającego niezwłocznie usuwa usterki, które spowodowały awarię, lub udostępnia komputer zapasowy.
Dlatego regularny zapis na pendrivie ma znaczenie: na zapasowym stanowisku nie odzyskujesz plików z zawieszonego dysku, tylko z ostatniej kopii na nośniku. Zasady zapisu co 10 minut opisujemy w artykule Pendrive na maturze z informatyki. O tym, ile trwa cały egzamin i jak liczy się dodatkowy czas, przeczytasz w tekście Ile trwa matura z informatyki.
Komputer zapasowy - ile ich musi być i dlaczego to ważne
W pracowni komputerowej muszą być przygotowane i sprawdzone nie tylko stanowiska wyznaczone lub wylosowane zdającym w dniu sprawdzenia, ale także stanowiska zapasowe - po to, by w razie awarii dało się przesiąść. To istotne, bo w niektórych szkołach zdarzało się, że takiego stanowiska po prostu nie było.
Zgodnie z procedurą Centralna Komisja Egzaminacyjna wymaga w sali minimum jednego komputera zapasowego na każdych pięciu zdających - z takim samym oprogramowaniem, by dało się kontynuować pracę bez zmiany środowiska.
| Liczba zdających w pracowni | Minimum komputerów zapasowych |
|---|---|
| ≤ 5 | 1 |
| 6-10 | 2 |
| 11-15 | 3 |
| X (dowolna liczba) | X / 5 zaokrąglone w górę (np. 63 zdających → 13) |
Zasada: na każde rozpoczęte pięć zdających - jeden zapasowy. Operator konfiguruje te stanowiska wcześniej, tak by w razie awarii nie tracić czasu na instalację programów od zera. Komputer zapasowy powinien być przygotowany tak samo jak ten, na którym piszesz - dlatego warto sprawdzić również jego.
Liczba komputerów przeznaczonych do pracy dla zdających jest większa od liczby zdających. Na każdych pięciu zdających przypada przynajmniej jeden komputer zapasowy z odpowiednim oprogramowaniem.
Konfiguracja (oprogramowanie) komputera zapasowego musi umożliwiać zdającemu kontynuowanie pracy, przerwanej z powodu awarii komputera.
[…] [Operator pracowni informatycznej] konfiguruje zapasowe stanowiska komputerowe, tak aby umożliwiały kontynuację pracy w przypadku ewentualnej awarii komputera któregokolwiek ze zdających […]
Jak zgłosić awarię, żeby komisja wiedziała, co robić?
Z doświadczenia: bywały komisje, które znały procedurę awarii na pamięć - i takie, które musiały ją sprawdzić w trakcie egzaminu. Jasne zgłoszenie - z informacją, że według procedury maturalnej wystąpiła awaria, i z prośbą o zapisanie jej godziny, aby doliczyć czas na koniec egzaminu - pomaga komisji zadziałać zgodnie z zasadami.
Gotowa formułka, którą możesz powtórzyć przy zgłoszeniu:
„Zgłaszam awarię stanowiska komputerowego. Proszę o pomoc w usunięciu usterki i - zgodnie z procedurą awarii sprzętu - o odnotowanie godziny zgłoszenia oraz doliczenie utraconego czasu na koniec egzaminu”.
Dzięki temu zespół nadzorujący - nawet jeśli nie zna procedury - wie, że obowiązuje go zasada, którą musi sprawdzić i zastosować.
Złote zasady
Jedna rzecz do zapamiętania: awaria komputera na maturze z informatyki to sytuacja proceduralna, nie katastrofa. Jeśli zgłosisz ją od razu i masz aktualną kopię na pendrivie, tracisz najwyżej kilka minut.
- Sprzęt przygotowuje operator - Ty sprawdzasz go w dzień przed egzaminem maturalnym i podpisujesz załącznik 19a.
- Nie wnosisz własnego komputera ani podzespołów - pracujesz na stanowisku przygotowanym przez szkołę.
- Awaria? Zgłoś natychmiast, nie naprawiaj sam, po 5 minutach przejdź na zapasowy, odzyskaj czas.
- Regularny zapis folderu PESEL na pendrivie sprawia, że awaria to krótka przerwa, nie utrata godzin pracy.
Strukturę folderu PESEL, nagrywanie płyty WYNIKI i załącznik 19b omawiamy w artykule Jak poprawnie oddawać zadania na maturze z informatyki.
