Jak wyłączyć AI w programach na maturę z informatyki

Co dokładnie mówi komunikat o wtyczkach AI

Pod tabelą dozwolonych programów w komunikacie dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z 20 sierpnia 2026 r. w sprawie listy systemów operacyjnych, programów użytkowych oraz języków programowania w przypadku egzaminu maturalnego z informatyki w 2027 roku znajduje się jedno zdanie o wtyczkach AI:

Należy odinstalować, a jeśli to niemożliwe - wyłączyć, wtyczki AI umożliwiające automatyczne generowanie kodu w środowiskach programowania oraz wtyczki AI w środowiskach Office, np. Copilot.

Komunikat ustala kolejność: najpierw odinstalować, a wyłączyć tylko wtedy, gdy usunięcie wtyczki nie wchodzi w grę. Właśnie dlatego w tabeli na końcu tej sekcji raz pojawia się „odinstalować”, a raz „wyłączyć”.

Brzmienie zapisu jest identyczne dla Formuły 2023 i Formuły 2015. Takie samo zdanie zawiera Informacja o sposobie organizacji i przeprowadzania egzaminu maturalnego w Formule 2023 oraz w Formule 2015 obowiązująca w roku szkolnym 2026/2027. Komunikat nie wymienia z nazwy żadnej wtyczki do środowisk programowania. Przykład „np. Copilot” gramatycznie odnosi się do pakietu Office, a nie do GitHub Copilota czy aplikacji Copilot w Windows.

Stanowiska do matury przygotowuje operator pracowni informatycznej. Według Informacji najpóźniej dwa dni przed egzaminem sprawdza między innymi, czy wtyczki AI zostały odinstalowane, a jeśli to niemożliwe - wyłączone.

Ogólne zasady korzystania ze sztucznej inteligencji na egzaminie omawiamy w artykule o AI na maturze z informatyki. Poniżej zestawienie programów z listy, które mają funkcje AI, wraz z tym, co z nimi zrobić.

Ścieżki w kolejnych sekcjach podajemy według dokumentacji producentów, w stanie na październik 2026 roku; w innych wersjach programów menu może wyglądać inaczej.

Gdzie i kiedy sprawdzić, czy AI jest wyłączone

Na własnym komputerze, na którym przygotowujesz się do matury, funkcje AI możesz wyłączyć lub odinstalować samodzielnie. Trening bez podpowiedzi przybliża warunki pracy do tych z egzaminu, dlatego ścieżki opisane w kolejnych sekcjach dotyczą przede wszystkim tego urządzenia.

Stanowisko egzaminacyjne zdający sprawdza w przeddzień matury, w ciągu jednej godziny, w obecności operatora pracowni informatycznej oraz członka zespołu nadzorującego. Na koniec potwierdza to podpisem na oświadczeniu (załącznik 19a). Według Informacji operator odpowiada w tym czasie na pytania zdających i wyjaśnia ewentualne wątpliwości. Termin i przebieg tej godziny opisujemy w artykule o sprawdzeniu komputera przed maturą z informatyki.

Na stanowisku egzaminacyjnym zdający nie może samodzielnie instalować dodatkowego oprogramowania ani modułów do środowisk programowania. Z ostrożności lepiej też niczego tam nie zmieniać na własną rękę: jeśli zauważysz aktywną funkcję AI, zgłoś to operatorowi i poproś o sprawdzenie. Informacja mówi o sprawdzeniu „poprawności działania komputera [...] i wybranego przez siebie oprogramowania”, a nie wprost o wtyczkach, więc zajrzenie do ustawień AI to praktyczna rada, a nie obowiązek. Konfiguracja pracowni bywa różna, dlatego warto przyjrzeć się jej samemu.

PyCharm

PyCharm jest na liście środowisk dla Pythona w obu formułach i w obu systemach operacyjnych, obok edytora IDLE. Komunikat nie określa wersji ani edycji tego programu.

Full Line Code Completion - wyłączyć

Full Line Code Completion to lokalny model, który podpowiada całe linie kodu: w edytorze pojawiają się szare propozycje, przyjmowane klawiszem Tab. Według dokumentacji JetBrains funkcja jest dostępna w PyCharmie od razu po instalacji i nie wymaga dodatkowej licencji, a modele dla Pythona są dołączone do programu. Działa w całości na komputerze, bez wysyłania czegokolwiek przez internet, więc odcięcie stanowiska od sieci, opisane w artykule o tym, czego nie wolno na maturze z informatyki, jej nie blokuje.

Centralna Komisja Egzaminacyjna nie wyjaśniła, czy taki model jest „wtyczką AI” w rozumieniu komunikatu. Skoro jednak generuje gotowe fragmenty programu, najrozsądniej traktować go jako objęty zapisem.

Full Line Code Completion jest wtyczką dołączoną do PyCharma, a dokumentacja JetBrains mówi wprost: „You cannot uninstall bundled plugins.” Odinstalowanie odpada, więc zostaje drugi wariant z komunikatu, czyli wyłączenie.

Bezpieczniej wykonać obie czynności opisane niżej. Ścieżka do opcji uzupełniania różni się między wersjami programu.

• Wtyczka: Settings > Plugins > Installed - wybierz „Full Line Code Completion”, kliknij „Disable” i uruchom program ponownie.
• Opcja uzupełniania w PyCharm 2026.2: Settings > Editor > General > Code Completion > Inline - odznacz „Enable inline completion using language models”.
• Opcja uzupełniania w PyCharm 2024.3-2025.3: Settings > Editor > General > Inline Completion - odznacz „Enable local Full Line completion suggestions”.

Efekt łatwo zweryfikować: wtyczka ma stan „Disabled”, pole jest odznaczone, a w edytorze nie pojawiają się szare podpowiedzi całych linii. Na stanowisku egzaminacyjnym te same miejsca wystarczy obejrzeć, a aktywną funkcję zgłosić operatorowi.

AI Assistant, Junie, GitHub Copilot i inne wtyczki z Marketplace - odinstalować

Według dokumentacji JetBrains wtyczka AI Assistant nie jest dołączona do środowisk tej firmy i domyślnie pozostaje wyłączona. Inne wtyczki AI, na przykład Junie, GitHub Copilot, Windsurf czy Tabnine, również nie są dołączone do PyCharma. Pojawiają się w nim dopiero po ręcznej instalacji. Skoro takie dodatki da się usunąć, komunikat każe je odinstalować, a samo wyłączenie nie wystarcza.

Lista znajduje się w Settings > Plugins > Installed. Wpisz w wyszukiwarkę kolejno „AI Assistant”, „Junie”, „Copilot”, „Windsurf” i „Tabnine”. Przy znalezionej wtyczce rozwiń listę przy przycisku „Disable”, wybierz „Uninstall” i uruchom program ponownie.

Okno „AI Chat” i widżet JetBrains AI bywają widoczne także bez zainstalowanej wtyczki, ale według JetBrains nie mają dostępu do Twojego kodu. Jeśli chcesz je ukryć, kliknij ikonę okna prawym przyciskiem myszy i wybierz „Hide”, a w przypadku widżetu wybierz „Customize Toolbar”, a potem „Remove”.

Dokumentacja zastrzega jednak, że na komputerach z licencją organizacyjną AI Assistant może być aktywny od początku („AI Assistant is enabled by default only for organizations”). Listę wtyczek warto więc przejrzeć także na sprzęcie szkolnym.

IntelliJ IDEA i Eclipse

Zdający piszący w Javie korzystają z IntelliJ IDEA, a w Formule 2015 także z Eclipse.

IntelliJ IDEA

IntelliJ IDEA jest na liście dla Javy w obu formułach i działa na tej samej platformie co PyCharm. Lokalny model Full Line Code Completion dla Javy należy wyłączyć, a AI Assistant, Junie i GitHub Copilota - odinstalować.

Ścieżki pokrywają się z tymi z PyCharma. Wtyczkę wyłączysz w Settings > Plugins > Installed (pozycja „Full Line Code Completion”, przycisk „Disable”), a opcję uzupełniania w Settings > Editor > General > Code Completion > Inline, odznaczając „Enable inline completion using language models”. Dodatki z Marketplace usuwa się tak samo jak w poprzedniej sekcji.

Dokumentacja JetBrains podaje, że ta wtyczka jest dołączona do IntelliJ IDEA i domyślnie włączona, ale zarazem niedostępna bez subskrypcji Ultimate. Na komputerze z taką subskrypcją funkcja będzie więc aktywna. Bez niej nie ustalono, czy wtyczka figuruje na liście jako wyłączona, czy nie ma jej wcale, dlatego warto zajrzeć do zainstalowanych dodatków.

Eclipse (tylko Formuła 2015)

Eclipse występuje na liście tylko w Formule 2015, jako edytor dla Javy obok IntelliJ IDEA. Paczka „Eclipse IDE for Java Developers” nie zawiera funkcji AI, a oficjalna wtyczka GitHub Copilot for Eclipse pojawia się wyłącznie po ręcznej instalacji. Jeśli ją znajdziesz, wybierz Help > About, kliknij „Installation Details…”, przejdź do karty „Installed Software”, zaznacz wtyczkę i wybierz „Uninstall…”.

Zdający piszący w C++ w Visual Studio mają inny układ, bo tam Copilot jest częścią instalatora.

Microsoft Visual Studio C++

GitHub Copilot - odinstalować

W Visual Studio 2022 od wersji 17.10 oraz w Visual Studio 2026 GitHub Copilot jest komponentem instalatora, zaznaczonym w domyślnej, zalecanej konfiguracji. Działa po zalogowaniu kontem GitHub. Ścieżka usunięcia różni się między wersjami.

• Visual Studio 2022 17.10 i nowsze oraz Visual Studio 2026: wybierz Tools > Get Tools and Features, aby otworzyć Visual Studio Installer. W sekcji „Individual components” wpisz w wyszukiwarkę „copilot”, odznacz „GitHub Copilot” i kliknij „Modify”. Po ponownym uruchomieniu Visual Studio wybierz „Hide Copilot” z menu ikony stanu Copilota, aby ukryć jej znaczek.
• Visual Studio 2022 17.9 i starsze: Copilota obsługuje się w oknie „Manage Extensions”.

Nie sprawdzono, czy w Visual Studio 2026 Copilot jest domyślnie zaznaczony również w obciążeniu „Desktop development with C++”. Listę komponentów warto więc przejrzeć niezależnie od tego, jak instalowano program.

IntelliCode - bezpieczniej wyłączyć

Według Microsoftu IntelliCode jest dołączony do większości obciążeń Visual Studio. Uzupełnianie całych linii działa w nim tylko dla języka C#, a czy podpowiedzi IntelliCode w C++ są „wtyczką AI umożliwiającą automatyczne generowanie kodu”, nie wiadomo. Bezpieczniej je wyłączyć: wybierz Extensions > Manage Extensions, znajdź „IntelliCode” i kliknij „Disable”.

Visual Studio Code to inny program, którego nie ma na liście dozwolonych środowisk, o czym piszemy w artykule o maturze z informatyki w Visual Studio Code.

Office i Microsoft 365 - Copilot w Wordzie i Excelu

Który Office ma Copilota

Copilot działa tylko w subskrypcyjnym pakiecie Microsoft 365 Apps. Wersje kupione na stałe, od Office 2007 do Office 2021 oraz Office LTSC 2024, go nie mają: według Microsoftu Office LTSC 2024 nie obejmuje automatyzacji opartej na AI („AI-driven automation”). Na kontach osobistych Microsoft 365 Personal i Family asystent jest dostępny od stycznia 2025 roku. Na kontach szkolnych dostępność czatu w Wordzie i Excelu zależy od licencji oraz konfiguracji organizacji.

Access, czyli program do baz danych z tego pakietu, nie występuje na listach aplikacji z Copilotem, choć nie znaleziono dokumentu Microsoftu, który mówiłby to wprost.

W październiku 2026 roku Microsoft zmienił nazwy swoich usług („Microsoft 365 Copilot is now named Microsoft Copilot”). Copilota w Wordzie i Excelu nie należy przy tym mylić z aplikacją Copilot w Windows.

Jak wyłączyć Copilota w Wordzie i Excelu

Copilot jest funkcją samych aplikacji, więc nie da się go odinstalować osobno od Worda i Excela. Zostaje wyłączenie, które na koncie osobistym wykonasz na dwa sposoby. Nazwy poniżej pochodzą z angielskiej dokumentacji Microsoftu, a w polskiej wersji językowej menu ma polskie nazwy.

• W każdej aplikacji osobno: File > Options > Copilot - odznacz „Enable Copilot”, kliknij „OK”, a następnie zamknij i ponownie uruchom aplikację. Ustawienie obowiązuje tylko w tym programie i tylko na tym komputerze.
• Raz dla całego pakietu: File > Account > Account Privacy > Manage Settings - w sekcji „Connected experiences” odznacz „Turn on experiences that analyze your content”. Według Microsoftu wystarczy zmienić to ustawienie w jednej z aplikacji.

Samo usunięcie ikony Copilota ze wstążki go nie wyłącza („Removing the icon from the ribbon doesn't turn off Copilot”). Na koncie szkolnym opisane opcje są niedostępne i o asystencie decyduje administrator szkoły.

Centralna Komisja Egzaminacyjna nie wyjaśniła, czy odznaczenie „Connected experiences” wystarcza jako wyłączenie wtyczki AI w rozumieniu komunikatu.

Aplikacja Copilot i klawisz Copilot w Windows

Aplikacja Copilot to osobny program systemowy, instalowany razem z Windows albo z aktualizacjami. Według Microsoftu trafiła także na komputery z Windows 10, w listopadzie 2024 roku.

Z dokumentacji Microsoftu wynika, że to dwa niezależne miejsca: wyłączenie Copilota w Wordzie nie usuwa aplikacji z systemu i odwrotnie. W systemie mogą przy tym być dwie aplikacje o prawie identycznej nazwie, czyli konsumencka „Copilot” oraz dawna aplikacja Microsoft 365, która dziś nazywa się „Microsoft Copilot”.

Komunikat mówi o wtyczkach w środowiskach programowania i w pakiecie Office, więc objęcie nim aplikacji systemowej to interpretacja, a nie zapis. Mimo to warto ją sprawdzić. Ścieżki różnią się między wersjami Windows.

• Windows 11: Settings > Apps > Installed Apps - przy „Copilot” kliknij trzy kropki i wybierz „Uninstall”.
• Windows 10: Settings > Apps - znajdź „Copilot” i wybierz „Uninstall”.
• Klawisz Copilot: Settings > Personalization > Text input - w opcji „Customize Copilot key on keyboard” przypisz klawiszowi inną funkcję.

Dawną aplikację Microsoft 365 najpewniej usuniesz w ten sam sposób, choć Microsoft nie opisuje tej procedury wprost.

Programy z listy bez wbudowanego AI

Większość pozostałych aplikacji z komunikatu nie ma wbudowanych funkcji AI: IDLE, Python, Orwell Dev-C++, Code::Blocks, GCC/G++, Java SE, LibreOffice (Writer, Calc, Base), OpenOffice / Apache OpenOffice, XAMPP z phpMyAdmin oraz Linux ze środowiskiem graficznym.

Oficjalne oświadczenie ma tylko LibreOffice: według The Document Foundation „LibreOffice 26.8 contains no generative AI features.” Sztuczna inteligencja może się w tym pakiecie pojawić wyłącznie przez nieoficjalne rozszerzenia, które usuwa się w oknie „Extension Manager” (Tools > Extensions). IDLE uzupełnia z kolei wyłącznie nazwy modułów, atrybutów i plików. Microsoft Office kupiony na stałe nie ma Copilota, ale aplikację Copilot w Windows i tak warto sprawdzić osobno.

Dla pozostałych programów brak AI to wniosek z list zmian i opisów producentów, a nie ich oficjalne stanowisko. Funkcje tego typu mogłyby się tam pojawić tylko przez ręcznie doinstalowane rozszerzenia.

Co zrobić, gdy na stanowisku zobaczysz aktywną funkcję AI

Przy sprawdzaniu komputera w przeddzień

Jeśli podczas sprawdzania stanowiska zauważysz aktywną funkcję AI, zgłoś to operatorowi pracowni informatycznej przed podpisaniem oświadczenia z załącznika 19a. Dokument kończy się formułą „nie wnoszę zastrzeżeń”. Zgodnie z Informacją operator w przeddzień egzaminu odpowiada na pytania zdających i wyjaśnia ewentualne wątpliwości. Żaden przepis nie opisuje wprost zgłaszania aktywnej wtyczki, dlatego traktuj ten krok jako radę wynikającą z logiki procedury, a nie formalny obowiązek.

W trakcie egzaminu

Jeśli funkcja AI ujawni się dopiero na sali, nie korzystaj z niej i zgłoś sytuację zespołowi nadzorującemu. Jedyna opisana w Informacji procedura problemu ze stanowiskiem w trakcie egzaminu dotyczy awarii komputera, a nie znaleziono źródła, które rozstrzyga, czy aktywna wtyczka się do niej zalicza. Takie zgłoszenie to więc również rada, a nie procedura.

Po egzaminie

Jeśli uznasz, że w trakcie egzaminu naruszono przepisy dotyczące jego przeprowadzania, możesz w terminie 2 dni roboczych od dnia egzaminu zgłosić zastrzeżenia wraz z uzasadnieniem do dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej. Gdy zdający jest niepełnoletni, mogą to zrobić jego rodzice.

Czy aktywna wtyczka oznacza unieważnienie?

Przewodniczący zespołu egzaminacyjnego unieważnia egzamin między innymi wtedy, gdy zespół nadzorujący stwierdzi „ponad wszelką wątpliwość” niesamodzielne rozwiązywanie zadań przez zdającego. W ramce „WAŻNE!” na tej samej stronie Informacji czytamy:

Jakakolwiek niebudząca wątpliwości wymiana informacji dotycząca rozwiązania danego zadania pomiędzy zdającym a zdającym albo pomiędzy zdającym a inną osobą, jak również jakakolwiek niebudząca wątpliwości sytuacja, w której zdający korzysta z niedozwolonych materiałów podczas pracy z arkuszem egzaminacyjnym, stanowi przejaw niesamodzielnego rozwiązywania zadań i powinna skutkować przerwaniem, a następnie unieważnieniem egzaminu z danego przedmiotu.

Ramka mówi o niedozwolonych materiałach ogólnie i nie wymienia AI ani wtyczek. Nie znaleziono też źródła, które łączyłoby samą obecność włączonej wtyczki na stanowisku z unieważnieniem egzaminu: ani sekcje Informacji poświęcone tej sankcji, ani odpowiedni formularz nie wspominają o sztucznej inteligencji.

Korzystanie z podpowiedzi AI w trakcie pracy z arkuszem maturalnym może natomiast zostać ocenione jako niesamodzielne rozwiązywanie zadań. Dokumenty Centralnej Komisji Egzaminacyjnej nie przesądzają tego wprost, więc traktuj to zdanie jako interpretację.

Sprawdzenie ustawień przed egzaminem chroni przed sytuacją, w której podpowiedź pojawi się w edytorze podczas matury i trzeba będzie się z niej tłumaczyć. Pełną listę zakazów i ich konsekwencji znajdziesz w zestawieniu tego, czego nie wolno na maturze z informatyki.